Η φωνή της Maria Lina

Κάθε οικογένεια έχει πάρει και έχει δώσει κάποια μαθήματα. Αν έπρεπε να διαλέξω ένα μάθημα που πήρα και θέλω να μεταδώσω, θα έλεγα ότι το φαγητό δεν πρέπει ποτέ να πηγαίνει χαμένο. Η μητέρα μου ήταν εξαιρετικό παράδειγμα σε αυτό. Είναι μια προτροπή που έρχεται κατευθείαν από τα μεταπολεμικά χρόνια, μια δύσκολη εποχή κατά την οποία τα πάντα ήταν όμορφα και πολύτιμα. Ένα μάθημα που μυρίζει ψημένη κόρα τυριού, χαρακτηριστική του Lagosanto, μιας μικρής πόλης στην επαρχία της Ferrara.

Κάθε καλοκαίρι μαζευόμασταν στο σπίτι της γιαγιάς Libera. Ήταν υπέροχο να βρισκόμαστε, αφού δεν είχαμε πολλές ευκαιρίες να συναντηθούμε τον υπόλοιπο χρόνο. Καθόμασταν όλοι γύρω από το τζάκι και ψήναμε κόρες τυριού και καλαμπόκια. Θυμάμαι τη γιαγιά να μοιράζει τα καλαμπόκια σε εμάς τα παιδιά, ενώ μας μιλούσε γι’ αυτή την παράδοση που συνεχίζεται από τον πόλεμο. Ο πατέρας μου και τα αδέλφια του ήταν μικρά τότε, ήταν αδύνατο να βγουν έξω τη νύχτα και δεν υπήρχε τηλεόραση. Έτσι η γιαγιά μου, όπως και οι άλλες γυναίκες του χωριού, είχε σκεφτεί έναν διαφορετικό τρόπο για να περνούν χρόνο μαζί.

Ζώντας σε μια μικρή πόλη, όλοι βοηθούσαν ο ένας τον άλλον. Ο αγρότης, αφού μάζευε τα καλαμπόκια, μας άφηνε μερικά, χωρίς να ξέρει ότι αυτό θα γινόταν οικογενειακή μας παράδοση. Όταν η μητέρα μου παντρεύτηκε τον πατέρα μου, υιοθέτησε κι εκείνη αυτή την παράδοση, ψήνοντάς τα στο μάτι της κουζίνας, αφού δεν είχε τζάκι. Και τώρα κάνω κι εγώ το ίδιο με την κόρη μου, την Alice, που ακόμα δεν μαγειρεύει, αλλά απολαμβάνει το φαγητό.

Κάθε φορά που φτιάχνω ragù, εκείνη το δοκιμάζει πάντα και λέει: «Δεν μυρίζει γιαγιά». Είναι ένας γλυκός τρόπος να μου πει να προσθέσω περισσότερη κόρα τυριού. Και τότε αρχίζω να θυμάμαι εκείνα τα απογεύματα που περνούσα ακούγοντας τις ιστορίες της γιαγιάς μου, όταν δεν είχαμε πολλά παιχνίδια και οι απλές πέτρες ήταν τόσο πολύτιμες όσο όλα τα άλλα.

Αυτό είναι που κάνει τις παραδόσεις τόσο σημαντικές. Είναι μια ανοιχτή πόρτα προς τις ρίζες μας, μέσα από την οποία μπορούμε να ταξιδέψουμε στις αναμνήσεις μας. Το δικό μου ταξίδι στις αναμνήσεις είναι ένα κολάζ από εικόνες της οικογένειάς μου στο Lagosanto και των παππούδων μου που ζούσαν στο Bagnolo in Piano. Και η οικογένεια της μητέρας μου και εκείνη του πατέρα μου σχηματίζουν ένα μωσαϊκό αναμνήσεων: βουτιές στο ανοιχτό αρδευτικό κανάλι ή κρυφτό πάνω στο κάρο με το σανό... Τότε ήταν που το κάρο ήταν δεμένο στον γάιδαρο κι εκείνος άρχισε να τρέχει ανεξέλεγκτα, ενώ ο παππούς μας έτρεχε πίσω μας φωνάζοντας με όλη του τη δύναμη. Ο παππούς μας είχε εκείνη τη χαρακτηριστική όψη ανθρώπου που μοιάζει βγαλμένος από παλιά φωτογραφία, με το καπέλο του και το δρεπάνι στο χέρι για να κόβει το χορτάρι. Θυμάμαι το καρπούζι κομμένο σε τετράγωνα κομμάτια, που μοιραζόμασταν με τα ξαδέρφια μου. Θυμάμαι και τον ανόητο φόβο μου ότι η γιαγιά με αγαπούσε λιγότερο, μόνο και μόνο επειδή δεν έμενα για ύπνο στο σπίτι της, όπως έκαναν όλα μου τα αδέρφια. Όμως αυτός ο φόβος χανόταν κάθε φορά που καθόμασταν γύρω από το τζάκι.

Μερικοί άνθρωποι δεν δείχνουν εύκολα την αγάπη τους, δεν δίνουν φιλιά και αγκαλιές, αλλά υπάρχουν στιγμές και ατμόσφαιρες που φανερώνουν μια μεγάλη αγάπη. Για τη γιαγιά μου, αυτή η στιγμή ήταν μπροστά στο τζάκι, όταν έψηνε καλαμπόκια.

Αυτό είναι μόνο ένα μικρό κομμάτι της οικογενειακής μου ιστορίας, ένα ταξίδι στις αναμνήσεις που πάντα αγαπώ να κάνω. Μια ανάμνηση πολύτιμη όσο και το φαγητό.

Συντελεστές:
Κείμενο της Carlotta Fiore
Φωτογραφία του Diego Rosselli